Μπεντονίτης
Με το όνομα μπεντονίτης (bentonite) κυκλοφορούν στο εμπόριο άργιλοι με κύριο ορυκτολογικό συστατικό τον μοντμοριλλονίτη (montmorillonite), που χαρακτηρίζονται από την ιδιότητα ν' απορροφούν περισσότερο νερό και να διογκώνονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τις άλλες πλαστικές αργίλους.
Οι μπεντονίτες σχηματίζονται από εξαλλοίωση πλούσιων σε πυρίτιο ηφαιστιακών πετρωμάτων ή φεμικών ορυκτών όπως βιοτίτη, πιθανόν μετά την απόθεσή τους σε θάλασσες ή λίμνες, καθώς και από αποσάθρωση τοφιτών. Τεράστιες αποθέσεις που έχουν προέλθει από τοφίτες πλούσιους σε ηφαιστειακό γυαλί, σχηματίζουν εκτεταμένους και συνεχείς στρωματογραφικούς ορίζοντες ή στρώματα αρκετών μέτρων. Τα ορυκτά που συνοδεύουν τα σμεκτιτικά μέλη είναι τα: καολινίτης, ιλλίτης, χαλαζίας, χριστοβαλίτης, οπάλιος, άστριοι, πυρόξενοι, βιοτίτης, ανθρακικά ορυκτά, γύψος και ζεόλιθοι.
Γένεση-αποθέματα-γεωγραφική κατανομή
Οι μπεντονίτες προήλθαν από εξαλλοίωση του υαλώδους ιστού των ηφαιστειακών τάφων, ή της ηφαιστειακής σποδού, με υδροθερμική δράση αλκαλικού περιβάλλοντος σε υποθαλλάσιες συνθήκες. Τα κοιτάσματά του αποτελούνται, γενικά, από διαφορετικού πάχους στρώματα, που βρίσκονται μέσα σε θαλάσσιες ή λημναίες αποθέσεις. Τα περισσότερα κοιτάσματα της βόρειας Αμερικής βρίσκονται μέσα σε θαλάσσιους σχηματισμούς, της κεντρικής Ευρώπης σε ανθρακοφόρους, στις περισσότερες περιπτώσεις, και των περιμεσογειακών περιοχών σε ηφαιστειογενείς σχηματισμούς.
Τα σπουδαιότερα κοιτάσματα μπεντονίτη βρίσκονται στις ΗΠΑ, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, Ουγγαρία, Αργεντινή, Περού, Καναδά, Μεξικό, Ν.Αφρική, Γερμανία, Ισπανία, Αλγερία, Μαρόκο και Κύπρο.
 |
| Μπεντονίτης |
Στην Ελλάδα τα κοιτάσματα μπεντονίτη, που διαπιστώθηκαν ως τώρα, μαζί με τα πιθανά αποθέματα, φθάνουν σε πολλές δεκάδες εκατομμύρια τόνοι. Τα κυριότερα και καλύτερης ποιότητος βρίσκονται στα νησιά Μήλο και Κίμωλο. Μικρότερης σημασίας κοιτάσματα βρέθηκαν και στη Λέσβο, στη Χίο κ.α.
Χρήσεις
Ο μπεντονίτης χρησιμοποιείται για πολφούς γεωτρήσεων στην έρευνα και παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, στην παρασκευή αντιόξινων δισκίων ή εκδόχων φαρμακευτικών προϊόντων, αποξεστικών καθαριστικών, υλικών ξήρανσης ή πήκτωσης και προϊόντων σωματικής περιποίησης. Ο μπεντονίτης είναι το φθηνότερο όλων των υλικών ξήρανσης και είναι πολύ αποτελεσματικός σε θερμοκρασίες μικρότερες από 50 βαθμούς κελσίου, προσροφώντας υδρατμούς μέχρι 40% του βάρους του σε υγρασία 100%.
